# newdoc id = 18590
# newdoc title = ГӀелму
# sent_id = 75923
# text = Гьеб хӀалтӀул кьучӀлъун ккола хӀужжаби ракӀари, гьел цӀи гьари ва гьезул систематизация гьаби, гьезул критикияб анализ гьаби, ва гьеб киналъулго кьучӀалда, цӀияб лъай яги гӀаммал хӀасилал щвей, жидеца гӀелмияб мурадалда тӀабигӀиялги жамгӀиялги рихьулел хӀалазул ва лъугьабахъиназул хъвай гуребги, гӀилла-хӀасилияб бухьен гӀуцӀизе, цебеккун бициналъул мурадалда.
1	Гьеб	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
2	хӀалтӀул	хӀалтӀул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
3	кьучӀлъун	кьучӀлъун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
4	ккола	ккезе	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=Constative|Trans=Yes	_	_	_	_
5	хӀужжаби	хӀужжа	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
6	ракӀари	бакӀаризе	VERB	verb	VerbClass=Plur|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar	_	_	_	_
7	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
8	гьел	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
9	цӀи	цӀи	NOUN	noun	Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
10	гьари	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Yes	_	_	_	_
11	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
12	гьезул	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
13	систематизация	систематизация	X	X	_	_	_	_	_
14	гьаби	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Yes	_	_	_	_
15	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
16	гьезул	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
17	критикияб	критикияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
18	анализ	анализ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
19	гьаби	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Yes	_	_	_	_
20	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
21	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
22	гьеб	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
23	киналъулго	кинабго	PRON	pron	Class=III|Number=Sing|Case=Gen	_	_	_	_
24	кьучӀалда	кьучӀаб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Loc	_	_	_	_
25	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
26	цӀияб	цӀияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
27	лъай	лъаб	ADJ	adj	Class=II|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
28	яги	базе	VERB	verb	VerbClass=II|Mood=Opt|VerbForm=Fin	_	_	_	_
29	гӀаммал	гӀаммал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
30	хӀасилал	хӀасилаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
31	щвей	щвезе	VERB	verb	VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Yes	_	_	_	_
32	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
33	жидеца	жал	PRON	pron	PronType=Rcp|Number=Plur|Case=Erg	_	_	_	_
34	гӀелмияб	гӀелмияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
35	мурадалда	мурад	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
36	тӀабигӀиялги	тӀабигӀияб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom|Clitic=Add	_	_	_	_
37	жамгӀиялги	жамгӀиялги	X	X	_	_	_	_	_
38	рихьулел	бихьизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=Both	_	_	_	_
39	хӀалазул	хӀалаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
40	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
41	лъугьабахъиназул	лъугьабахъиназул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
42	хъвай	хъвазе	VERB	verb	VerbForm=Vnoun|Trans=Yes	_	_	_	_
43	гуребги	гуребги	X	X	_	_	_	_	_
44	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
45	гӀилла-хӀасилияб	гӀиллахӀасилияб	X	X	_	_	_	_	_
46	бухьен	бухьен	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
47	гӀуцӀизе	гӀуцӀизе	VERB	verb	VerbForm=Inf|AvarForm=Infinitive|Trans=Yes	_	_	_	_
48	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
49	цебеккун	цебеккун	ADV	adv	_	_	_	_	_
50	бициналъул	бицин	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
51	мурадалда	мурад	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
52	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 75924
# text = Ай гипотезаби, хӀужжабаздалъун яги хӀалбихьияздалъун жал ритӀухълъулел, гӀуцӀула тӀабигӀаталъул яги обществоялъул къанунал хӀисабалда Уайтхед А. Гьедин, Аристотелица гӀелмаби рикьулаан Теория познания.
1	Ай	ай	PRON	pron	PronType=Dem	_	_	_	_
2	гипотезаби	гипотезаби	NOUN	noun	Number=Plur	_	_	_	_
3	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
4	хӀужжабаздалъун	хӀужжабаздалъун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
5	яги	базе	VERB	verb	VerbClass=II|Mood=Opt|VerbForm=Fin	_	_	_	_
6	хӀалбихьияздалъун	хӀалбихьияздалъун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
7	жал	жал	PRON	pron	PronType=Rcp|Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
8	ритӀухълъулел	ритӀухълъизе	VERB	verb	Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=No	_	_	_	_
9	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
10	гӀуцӀула	гӀуцӀизе	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=Constative|Trans=Yes	_	_	_	_
11	тӀабигӀаталъул	тӀабигӀат	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
12	яги	базе	VERB	verb	VerbClass=II|Mood=Opt|VerbForm=Fin	_	_	_	_
13	обществоялъул	общество	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
14	къанунал	къанунал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
15	хӀисабалда	хӀисаб	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
16	Уайтхед	уайтхед	PROPN	propn	_	_	_	_	_
17	А	ине	VERB	verb	Mood=Imp|VerbForm=Fin|Trans=No	_	_	_	_
18	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
19	Гьедин	гьедин	PART	part	_	_	_	_	_
20	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
21	Аристотелица	аристотелица	NOUN	noun	Case=Erg	_	_	_	_
22	гӀелмаби	гӀелмаби	X	X	_	_	_	_	_
23	рикьулаан	бикьизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pqp|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=RemotePast|Trans=Both	_	_	_	_
24	Теория	теория	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
25	познания	познания	X	X	_	_	_	_	_
26	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 75934
# text = Оормалиял гӀелмаби данде лъола тӀабигӀиял ва жамгӀиял гӀелмабазде, жидеда гӀамм гьабун эмпирикиял гӀелмабийилан абулел.
1	Оормалиял	оормалиял	X	X	_	_	_	_	_
2	гӀелмаби	гӀелмаби	X	X	_	_	_	_	_
3	данде	данде	ADP	post	PostType=Adv	_	_	_	_
4	лъола	лъезе	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=Constative|Trans=Yes	_	_	_	_
5	тӀабигӀиял	тӀабигӀияб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
6	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
7	жамгӀиял	жамгӀиял	X	X	_	_	_	_	_
8	гӀелмабазде	гӀелмабазде	NOUN	noun	Case=All|CaseSeries=1	_	_	_	_
9	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
10	жидеда	жал	PRON	pron	PronType=Rcp|Number=Plur|Case=Loc	_	_	_	_
11	гӀамм	гӀамм	X	X	_	_	_	_	_
12	гьабун	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Yes	_	_	_	_
13	эмпирикиял	эмпирикиял	X	X	_	_	_	_	_
14	гӀелмабийилан	гӀелмабийилан	SCONJ	sconj	Quot=Yes	_	_	_	_
15	абулел	абулеб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
16	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 167048
# text = Гьеб цӀубай тӀубазабула бищун камилал къагӀидабазул кумакалдалъун.
1	Гьеб	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
2	цӀубай	цӀубазе	VERB	verb	VerbForm=Vnoun|Trans=Both	_	_	_	_
3	тӀубазабула	тӀубазабизе	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=Constative|Trans=Both	_	_	_	_
4	бищун	бищун	PART	part	_	_	_	_	_
5	камилал	камилаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
6	къагӀидабазул	къагӀида	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
7	кумакалдалъун	кумакалдалъун	VERB	verb	VerbForm=Part|Case=Sup|CaseSeries=5|SubCat=Causal	_	_	_	_
8	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 167049
# text = ГӀелмуялъул буго гӀуцӀи, объект, теория ва гипотеза, къагӀида ва хӀужжа, эмпирияб материалалъул сипат-сурат гьаби жинде гъорлъе рачӀунел.
1	ГӀелмуялъул	гӀелму	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
2	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
3	гӀуцӀи	гӀуцӀизе	VERB	verb	VerbForm=Vnoun|Trans=Yes	_	_	_	_
4	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
5	объект	объект	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
6	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
7	теория	теория	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
8	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
9	гипотеза	гипотеза	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
10	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
11	къагӀида	къагӀида	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
12	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
13	хӀужжа	хӀужжа	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
14	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
15	эмпирияб	эмпирияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
16	материалалъул	материал	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
17	сипат-сурат	сипатсурат	X	X	_	_	_	_	_
18	гьаби	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Yes	_	_	_	_
19	жинде	жив	PRON	pron	PronType=Rcp|Number=Sing|Case=All	_	_	_	_
20	гъорлъе	гъорлъе	NOUN	noun	Case=All|CaseSeries=3	_	_	_	_
21	рачӀунел	бачӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=No	_	_	_	_
22	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 167060
# text = ГӀадатаб адабияталдасаги фолософиял хӀалтӀабаздасаги гьелъул батӀалъи буго хӀужжабаздалъун чӀезарурал пикрабазулъ, мухӀканал хӀалбихьиязда кьучӀги тӀамурал, гӀелмиял иццазде мугъчӀвайги бугел.
1	ГӀадатаб	гӀадатаб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
2	адабияталдасаги	адабият	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Abl|DeclType=2|Abstract=Yes|Clitic=Add	_	_	_	_
3	фолософиял	фолософиял	X	X	_	_	_	_	_
4	хӀалтӀабаздасаги	хӀалтӀу	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Abl|DeclType=2|Clitic=Add	_	_	_	_
5	гьелъул	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Class=III|Number=Sing|Case=Gen	_	_	_	_
6	батӀалъи	батӀалъизе	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=No	_	_	_	_
7	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
8	хӀужжабаздалъун	хӀужжабаздалъун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
9	чӀезарурал	чӀезабизе	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Part|Aspect=Perf|AvarForm=PastParticiple|Trans=Yes	_	_	_	_
10	пикрабазулъ	пикри	NOUN	noun	Number=Plur|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
11	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
12	мухӀканал	мухӀканаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
13	хӀалбихьиязда	хӀалбихьиязда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
14	кьучӀги	кьучӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Clitic=Add	_	_	_	_
15	тӀамурал	тӀамураб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
16	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
17	гӀелмиял	гӀелмияб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
18	иццазде	ицц	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=All|DeclType=2	_	_	_	_
19	мугъчӀвайги	мугъчӀвайги	X	X	_	_	_	_	_
20	бугел	бугеб	ADJ	adj	Number=Plur|IntAgr=III|ExtAgr=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
21	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_