# newdoc id = 20899
# newdoc title = Урартал
# sent_id = 89728
# text = Урартал - некӀсияб халкъ, жиб Армяназул тӀалъуда гӀумру гьабулеб гин урарт мацӀалъ кӀалъалеб букӀараб.
1	Урартал	урартал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
2	-	-	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
3	некӀсияб	некӀсияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
4	халкъ	халкъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
5	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
6	жиб	жиб	PRON	pron	PronType=Rcp|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
7	Армяназул	армяназул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
8	тӀалъуда	тӀалъуда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
9	гӀумру	гӀумру	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
10	гьабулеб	гьабулеб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
11	гин	гин	PART	part	_	_	_	_	_
12	урарт	урарт	X	X	_	_	_	_	_
13	мацӀалъ	мацӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
14	кӀалъалеб	кӀалъазе	VERB	verb	Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=Both	_	_	_	_
15	букӀараб	букӀараб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
16	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 89734
# text = РакӀалда буго, Армяназул тӀалъудаса урартал тӀиритӀанин Ревандуз мухъалдаса , киб некӀсияб Мусасир шагьар букӀараб.
1	РакӀалда	ракӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
2	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
3	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
4	Армяназул	армяназул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
5	тӀалъудаса	тӀалъудаса	NOUN	noun	Case=Abl|CaseSeries=1	_	_	_	_
6	урартал	урартал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
7	тӀиритӀанин	тӀиритӀизе	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Fin|AvarForm=PastSimple|Trans=Both|Clitic=Quot	_	_	_	_
8	Ревандуз	ревандуз	PROPN	propn	_	_	_	_	_
9	мухъалдаса	мухъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Abl|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
10	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
11	киб	киб	ADV	adv	_	_	_	_	_
12	некӀсияб	некӀсияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
13	Мусасир	мусасир	PROPN	propn	_	_	_	_	_
14	шагьар	шагьар	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
15	букӀараб	букӀараб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
16	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 89736
# text = Урартуялда тӀибитӀун букӀана къурбанхвей.
1	Урартуялда	урартуялда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
2	тӀибитӀун	тӀибитӀизе	VERB	verb	Trans=Both	_	_	_	_
3	букӀана	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Both	_	_	_	_
4	къурбанхвей	къурбанхвей	ADJ	adj	Class=II	_	_	_	_
5	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 89737
# text = Къурбаналде аслияб куцалъ босулеб букӀана оцал гин гӀиял.
1	Къурбаналде	къурбан	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=All|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
2	аслияб	аслияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
3	куцалъ	куц	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
4	босулеб	босизе	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=Yes	_	_	_	_
5	букӀана	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Both	_	_	_	_
6	оцал	оц	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
7	гин	гин	PART	part	_	_	_	_	_
8	гӀиял	гӀияб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
9	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179266
# text = Гьел Урарталъул политикияб элита кколаан, XIII н.
1	Гьел	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
2	Урарталъул	урарталъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=3	_	_	_	_
3	политикияб	политикияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
4	элита	элита	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
5	кколаан	ккезе	VERB	verb	Tense=Pqp|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=RemotePast|Trans=Yes	_	_	_	_
6	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
7	XIII	XIII	ADJ	num	NumType=Ord|NumForm=Roman	_	_	_	_
8	н	н	X	X	_	_	_	_	_
9	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179269
# text = гӀасруялдаса къавмазул цолъи гӀадин рехсолаан гин VIII-VI н.
1	гӀасруялдаса	гӀасру	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Abl|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
2	къавмазул	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
3	цолъи	цолъизе	VERB	verb	VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=No	_	_	_	_
4	гӀадин	гӀадин	ADV	adv	_	_	_	_	_
5	рехсолаан	рехсолаан	VERB	verb	Tense=Past|Aspect=Imp|VerbForm=Fin|AvarForm=CompoundPast	_	_	_	_
6	гин	гин	PART	part	_	_	_	_	_
7	VIII-VI	viiivi	PROPN	propn	Foreign=Yes	_	_	_	_
8	н	н	X	X	_	_	_	_	_
9	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179271
# text = щ гӀасрабазда хӀукумат гӀадин.
1	щ	щ	X	X	_	_	_	_	_
2	гӀасрабазда	гӀасрабазда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
3	хӀукумат	хӀукумат	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
4	гӀадин	гӀадин	ADV	adv	_	_	_	_	_
5	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179274
# text = Дянковас ургъараб гин ритӀухълъи бихьизабураб Армяназул этногеназалъул миграциягун-жубараб гипотезалда рекъон, урартаз, цогидал Урарталъул халкъаз гӀадин , индо-европияб протоармян мацӀ босана гин хадуб армян этносалъул бутӀалъун ккана, гьелъие жиндираб маданияб хутӀел кьун, бетӀераб генетикияб компонентги гьездаса щун.
1	Дянковас	дянковас	X	X	_	_	_	_	_
2	ургъараб	ургъараб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
3	гин	гин	PART	part	_	_	_	_	_
4	ритӀухълъи	ритӀухълъизе	VERB	verb	VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=No	_	_	_	_
5	бихьизабураб	бихьизабураб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
6	Армяназул	армяназул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
7	этногеназалъул	этногеназалъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=3	_	_	_	_
8	миграциягун-жубараб	миграциягунжубараб	ADJ	adj	Tense=Past|VerbForm=Part|Aspect=Perf|Class=III	_	_	_	_
9	гипотезалда	гипотеза	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
10	рекъон	рекъон	ADV	adv	_	_	_	_	_
11	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
12	урартаз	урартаз	NOUN	noun	Case=Erg|Number=Plur	_	_	_	_
13	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
14	цогидал	цогидаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
15	Урарталъул	урарталъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=3	_	_	_	_
16	халкъаз	халкъаз	NOUN	noun	Case=Erg|Number=Plur	_	_	_	_
17	гӀадин	гӀадин	ADV	adv	_	_	_	_	_
18	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
19	индо-европияб	индоевропияб	X	X	_	_	_	_	_
20	протоармян	протоармян	X	X	_	_	_	_	_
21	мацӀ	мацӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
22	босана	босизе	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Yes	_	_	_	_
23	гин	гин	PART	part	_	_	_	_	_
24	хадуб	хадуб	ADP	post	PostType=Adv	_	_	_	_
25	армян	армян	X	X	_	_	_	_	_
26	этносалъул	этносалъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=3	_	_	_	_
27	бутӀалъун	бутӀалъун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
28	ккана	ккезе	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Fin|AvarForm=PastSimple|Trans=Yes	_	_	_	_
29	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
30	гьелъие	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Class=III|Number=Sing|Case=Dat	_	_	_	_
31	жиндираб	жиндираб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
32	маданияб	маданияб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
33	хутӀел	хутӀел	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
34	кьун	кьезе	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Conv|Aspect=Perf|AvarForm=AdverbialPast|Trans=Yes	_	_	_	_
35	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
36	бетӀераб	бетӀераб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
37	генетикияб	генетикияб	X	X	_	_	_	_	_
38	компонентги	компонентги	X	X	_	_	_	_	_
39	гьездаса	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Abl	_	_	_	_
40	щун	щун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
41	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179275
# text = Рижи Урартал кин рижаралали бихьизабулеб дурусал баянал гьечӀо.
1	Рижи	бижизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Both	_	_	_	_
2	Урартал	урартал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
3	кин	кин	ADV	adv	_	_	_	_	_
4	рижаралали	бижизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Past|VerbForm=Part|Aspect=Perf|AvarForm=PastParticiple|Trans=Both|Clitic=Quot	_	_	_	_
5	бихьизабулеб	бихьизабулеб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
6	дурусал	дурусаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
7	баянал	баянаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
8	гьечӀо	букӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Polarity=Neg|Trans=Both	_	_	_	_
9	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179278
# text = Гьебмехалъ, Урартуялъул бетӀерлъи гьабулеб династиялъул рижи индо-европиялъул букӀине рес буго, щайгурелъул хӀакимзабазул цӀаразул балкан мацӀазда параллелал руго.
1	Гьебмехалъ	гьебмехалъ	NOUN	noun	Case=Erg	_	_	_	_
2	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
3	Урартуялъул	урартуялъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=2	_	_	_	_
4	бетӀерлъи	бетӀерлъи	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
5	гьабулеб	гьабулеб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
6	династиялъул	династия	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
7	рижи	бижизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Both	_	_	_	_
8	индо-европиялъул	индоевропиялъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=2	_	_	_	_
9	букӀине	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Inf|AvarForm=Infinitive|Trans=Both	_	_	_	_
10	рес	рес	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
11	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
12	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
13	щайгурелъул	щайгурелъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=3	_	_	_	_
14	хӀакимзабазул	хӀакимзабазул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
15	цӀаразул	цӀараб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
16	балкан	балкан	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
17	мацӀазда	мацӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
18	параллелал	параллелал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
19	руго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
20	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179279
# text = 1-леб азарго соналалъ урартал, цогидал халкъазда цадахъ, армяназул халкъалъул бижизабиялъул процессалда гӀахьаллъана.
1	1-леб	1леб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
2	азарго	азарго	NUM	num	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|NumStructure=Simple|NumType=Card	_	_	_	_
3	соналалъ	сонал	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
4	урартал	урартал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
5	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
6	цогидал	цогидаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
7	халкъазда	халкъазда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
8	цадахъ	цадахъ	ADP	post	PostType=Adv	_	_	_	_
9	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
10	армяназул	армяназул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
11	халкъалъул	халкъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
12	бижизабиялъул	бижизабизе	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Yes	_	_	_	_
13	процессалда	процессалда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
14	гӀахьаллъана	гӀахьаллъана	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Fin	_	_	_	_
15	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 179282
# text = Гьединго ратун руго чагӀазул къурбанхвеязул лъалкӀал.
1	Гьединго	гьединго	ADV	adv	_	_	_	_	_
2	ратун	батизе	VERB	verb	VerbClass=Plur	_	_	_	_
3	руго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
4	чагӀазул	чи	NOUN	noun	Class=I|Number=Plur|Case=Gen|DeclType=1	_	_	_	_
5	къурбанхвеязул	къурбанхвеязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
6	лъалкӀал	лъалкӀал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
7	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 507383
# text = И. М. Лъала, урартал аккадалгун гин гьурриталгун цадахъ, армяноидияб популяциялъул къокъинире унел рукӀараблъи.
1	И	и	X	X	_	_	_	_	_
2	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
3	М	м	X	X	_	_	_	_	_
4	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
5	Лъала	лъазе	VERB	verb	Tense=Fut|VerbForm=Fin|AvarForm=FutureSimple|Trans=Yes	_	_	_	_
6	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
7	урартал	урартал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
8	аккадалгун	аккадалгун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
9	гин	гин	PART	part	_	_	_	_	_
10	гьурриталгун	гьурриталгун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
11	цадахъ	цадахъ	ADP	post	PostType=Adv	_	_	_	_
12	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
13	армяноидияб	армяноидияб	X	X	_	_	_	_	_
14	популяциялъул	популяциялъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=2	_	_	_	_
15	къокъинире	къокъинире	X	X	_	_	_	_	_
16	унел	унеб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
17	рукӀараблъи	рукӀараблъи	NOUN	noun	Abstract=Yes	_	_	_	_
18	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_