# newdoc id = 21113
# newdoc title = Гьупаял
# sent_id = 91271
# text = Гьупа яги натинихве - индейцазул къавм, Калифорнияялъул шамалиябгин бакътӀерхьула рахъалда бугеб.
1	Гьупа	гьупа	X	X	_	_	_	_	_
2	яги	базе	VERB	verb	VerbClass=II|Mood=Opt|VerbForm=Fin	_	_	_	_
3	натинихве	натинихве	X	X	_	_	_	_	_
4	-	-	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
5	индейцазул	индейцазул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
6	къавм	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
7	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
8	Калифорнияялъул	калифорнияялъул	NOUN	noun	Case=Gen|Decl=2	_	_	_	_
9	шамалиябгин	шамалиябгин	VERB	verb	Mood=Imp|VerbForm=Fin|AvarForm=Hortative	_	_	_	_
10	бакътӀерхьула	бакътӀерхьула	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf	_	_	_	_
11	рахъалда	рахъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
12	бугеб	рахитбугеб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
13	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91273
# text = Гьупаязул мацӀ ккола атабаскск мацӀазулаб хъизаналде.
1	Гьупаязул	гьупаязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
2	мацӀ	мацӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
3	ккола	ккезе	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=Constative|Trans=Yes	_	_	_	_
4	атабаскск	атабаскск	X	X	_	_	_	_	_
5	мацӀазулаб	мацӀазулаб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
6	хъизаналде	хъизан	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=All|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
7	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91274
# text = Цо-цо гьупаяз кӀиабилеб мацӀ хӀисабалда хӀалтӀизабула юрок мацӀ.
1	Цо-цо	цоцо	X	X	_	_	_	_	_
2	гьупаяз	гьупаяз	X	X	_	_	_	_	_
3	кӀиабилеб	кӀиабилеб	NUM	num	Class=III|Case=Nom	_	_	_	_
4	мацӀ	мацӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
5	хӀисабалда	хӀисаб	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
6	хӀалтӀизабула	хӀалтӀизабизе	VERB	verb	Mood=Ind|Tense=Past|VerbForm=Fin|Aspect=Perf|AvarForm=Constative|Trans=Yes	_	_	_	_
7	юрок	юрок	X	X	_	_	_	_	_
8	мацӀ	мацӀ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
9	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91275
# text = XIX гӀасруялда гьупаязул букӀана Калифорниялда Тринити гӀоралдаса Кламат гӀоралде щвезегӀан ракьал.
1	XIX	XIX	ADJ	num	NumType=Ord|NumForm=Roman	_	_	_	_
2	гӀасруялда	гӀасру	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
3	гьупаязул	гьупаязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
4	букӀана	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Both	_	_	_	_
5	Калифорниялда	калифорниялда	NOUN	noun	Case=Loc|CaseSeries=1	_	_	_	_
6	Тринити	тринити	PROPN	propn	_	_	_	_	_
7	гӀоралдаса	гӀор	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Abl|DeclType=2	_	_	_	_
8	Кламат	кламат	PROPN	propn	_	_	_	_	_
9	гӀоралде	гӀор	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=All|DeclType=2	_	_	_	_
10	щвезегӀан	щвезе	VERB	verb	VerbForm=Inf|AvarForm=Infinitive|Trans=Yes|Clitic=Dir	_	_	_	_
11	ракьал	ракьал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
12	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91276
# text = Гьупаязул къавмалъул биценазда рекъон, гьезул умумуз Гьупа расалъиялда гӀумру гьабун букӀун буго 4000 соналъ.
1	Гьупаязул	гьупаязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
2	къавмалъул	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
3	биценазда	бицен	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
4	рекъон	рекъон	ADV	adv	_	_	_	_	_
5	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
6	гьезул	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
7	умумуз	умумул	NOUN	noun	Number=Plur|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
8	Гьупа	гьупа	PROPN	propn	_	_	_	_	_
9	расалъиялда	расалъи	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
10	гӀумру	гӀумру	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
11	гьабун	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Yes	_	_	_	_
12	букӀун	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Both	_	_	_	_
13	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
14	4000	4000	NUM	num	NumType=Card|NumForm=Digit	_	_	_	_
15	соналъ	сон	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
16	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91277
# text = Цогидаб рахъалъ, гьезул маданияталъул сипатаб багӀараб кедралъул рукъзабаз, руцӀун гьарурал каноэяз, хьухьун гьарурал тӀагъраз, бицадул гӀадатазул элементаз гьел хухрхинарулел руго АЦШ-зул шамалиябгин бакътӀерхьул ралъдал рагӀаллъиялъул маданияталгун, жидер бищун жанубияллъун гьел кколел.
1	Цогидаб	цогидаб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
2	рахъалъ	рахъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
3	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
4	гьезул	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
5	маданияталъул	маданият	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
6	сипатаб	сипатаб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
7	багӀараб	багӀараб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
8	кедралъул	кедр	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
9	рукъзабаз	рукъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Erg|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
10	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
11	руцӀун	буцӀизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|Trans=Yes	_	_	_	_
12	гьарурал	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Past|VerbForm=Part|Aspect=Perf|AvarForm=PastParticiple|Trans=Yes	_	_	_	_
13	каноэяз	каноэяз	X	X	_	_	_	_	_
14	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
15	хьухьун	хьухьине	VERB	verb	Trans=Yes	_	_	_	_
16	гьарурал	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Past|VerbForm=Part|Aspect=Perf|AvarForm=PastParticiple|Trans=Yes	_	_	_	_
17	тӀагъраз	тӀагъраз	NOUN	noun	Case=Erg|Number=Plur	_	_	_	_
18	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
19	бицадул	бицен	NOUN	noun	Class=III|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
20	гӀадатазул	гӀадатаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
21	элементаз	элемент	NOUN	noun	Class=III|Number=Plur|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
22	гьел	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
23	хухрхинарулел	хухрхинарулел	ADJ	adj	Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|Number=Plur	_	_	_	_
24	руго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
25	АЦШ-зул	ацшзул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
26	шамалиябгин	шамалиябгин	VERB	verb	Mood=Imp|VerbForm=Fin|AvarForm=Hortative	_	_	_	_
27	бакътӀерхьул	бакътӀерхьул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
28	ралъдал	ралъдаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
29	рагӀаллъиялъул	рагӀаллъи	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
30	маданияталгун	маданияталгун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
31	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
32	жидер	жал	PRON	pron	PronType=Rcp|Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
33	бищун	бищун	PART	part	_	_	_	_	_
34	жанубияллъун	жанубияллъун	VERB	verb	VerbForm=Conv|Aspect=Perf	_	_	_	_
35	гьел	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
36	кколел	ккезе	VERB	verb	Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=Yes	_	_	_	_
37	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91278
# text = Цо-цо гӀадатазул бачӀин буго гӀодоцараб океаналъулаб гуреб - мисалалъе, церемониязда кӀи-кӀиязулаб хӀамам хӀалтӀизаюи, гӀегӀучазул чед гьаби.
1	Цо-цо	цоцо	X	X	_	_	_	_	_
2	гӀадатазул	гӀадатаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
3	бачӀин	бачӀине	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=No	_	_	_	_
4	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
5	гӀодоцараб	гӀодоцараб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
6	океаналъулаб	океаналъулаб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
7	гуреб	гуреб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
8	-	-	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
9	мисалалъе	мисалалъе	NOUN	noun	Case=All|CaseSeries=3	_	_	_	_
10	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
11	церемониязда	церемонияб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Loc	_	_	_	_
12	кӀи-кӀиязулаб	кӀикӀиязулаб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
13	хӀамам	хӀамам	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
14	хӀалтӀизаюи	хӀалтӀизаюи	X	X	_	_	_	_	_
15	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
16	гӀегӀучазул	гӀегӀучазул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
17	чед	чед	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
18	гьаби	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|VerbForm=Vnoun|SubCat=Masdar|AvarForm=Masdar|Trans=Yes	_	_	_	_
19	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91280
# text = ГӀуцӀана Гьупа расалъиялъул Индейязулаб резервация, гьениб жакъаги буго гьупаязул къавмалъ гӀумру гьабулеб.
1	ГӀуцӀана	гӀуцӀизе	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Fin|AvarForm=PastSimple|Trans=Yes	_	_	_	_
2	Гьупа	гьупа	PROPN	propn	_	_	_	_	_
3	расалъиялъул	расалъи	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
4	Индейязулаб	индейязулаб	ADJ	adj	Class=III	_	_	_	_
5	резервация	резервация	X	X	_	_	_	_	_
6	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
7	гьениб	гьениб	ADV	adv	Class=I	_	_	_	_
8	жакъаги	жакъа	ADV	adv	Clitic=Add	_	_	_	_
9	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
10	гьупаязул	гьупаязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
11	къавмалъ	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
12	гӀумру	гӀумру	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
13	гьабулеб	гьабулеб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
14	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 91281
# text = Гьупаяхул резервация гӀурхъилъулеб буго юрок къавмалъул территориягун Кламат ва Тринити гӀорал цолъулеб бакӀалда .
1	Гьупаяхул	гьупаяхул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
2	резервация	резервация	X	X	_	_	_	_	_
3	гӀурхъилъулеб	гӀурхъилъулеб	ADJ	adj	Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|Class=III	_	_	_	_
4	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
5	юрок	юрок	X	X	_	_	_	_	_
6	къавмалъул	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
7	территориягун	территория	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Clitic=Com	_	_	_	_
8	Кламат	кламат	PROPN	propn	_	_	_	_	_
9	ва	базе	VERB	verb	VerbClass=I|Mood=Imp|VerbForm=Fin	_	_	_	_
10	Тринити	тринити	PROPN	propn	_	_	_	_	_
11	гӀорал	гӀорал	ADJ	adj	Number=Plur	_	_	_	_
12	цолъулеб	цолъизе	VERB	verb	Tense=Pres|VerbForm=Part|Aspect=Imp|AvarForm=PresentParticiple|Trans=No	_	_	_	_
13	бакӀалда	бакӀалда	ADP	post	_	_	_	_	_
14	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 180497
# text = Къавмалъул расмиго регистрация гьабураб цӀар буго Гьупа расалъиялъул къавм абун инг.
1	Къавмалъул	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
2	расмиго	расмиго	X	X	_	_	_	_	_
3	регистрация	регистрация	X	X	_	_	_	_	_
4	гьабураб	гьабураб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
5	цӀар	цӀар	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
6	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
7	Гьупа	гьупа	PROPN	propn	_	_	_	_	_
8	расалъиялъул	расалъи	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
9	къавм	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
10	абун	абизе	VERB	verb	_	_	_	_	_
11	инг	инг	X	X	_	_	_	_	_
12	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 180499
# text = 2000 соналъул рикӀкӀиналъул баяназда рекъон, гьупаязул къадар буго гӀага-шагарго 2500 чи.
1	2000	2000	NUM	num	NumType=Card|NumForm=Digit	_	_	_	_
2	соналъул	сон	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
3	рикӀкӀиналъул	рикӀкӀин	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
4	баяназда	баянаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Loc	_	_	_	_
5	рекъон	рекъон	ADV	adv	_	_	_	_	_
6	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
7	гьупаязул	гьупаязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
8	къадар	къадар	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
9	буго	букӀине	VERB	verb	VerbClass=III|Tense=Pres|VerbForm=Fin|Trans=Both	_	_	_	_
10	гӀага-шагарго	гӀагашагарго	X	X	_	_	_	_	_
11	2500	2500	NUM	num	NumType=Card|NumForm=Digit	_	_	_	_
12	чи	чи	NOUN	noun	Class=I|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=1	_	_	_	_
13	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 180506
# text = 1849 соналъ гьупаяз гӀумру гьабун бугеб мухъалде месед бахъулел чагӀи рачӀинегӀан, гьезул европаязулалгу хурхенал рукӀана дагьал.
1	1849	1849	NUM	num	NumType=Card|NumForm=Digit	_	_	_	_
2	соналъ	сон	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
3	гьупаяз	гьупаяз	X	X	_	_	_	_	_
4	гӀумру	гӀумру	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
5	гьабун	гьабизе	VERB	verb	VerbClass=III|Trans=Yes	_	_	_	_
6	бугеб	рахитбугеб	ADJ	adj	Class=III|Number=Sing|Case=Nom	_	_	_	_
7	мухъалде	мухъ	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=All|DeclType=2|Abstract=Yes	_	_	_	_
8	месед	месед	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
9	бахъулел	бахъулеб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
10	чагӀи	чи	NOUN	noun	Class=I|Number=Plur|Case=Nom|DeclType=1	_	_	_	_
11	рачӀинегӀан	бачӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|VerbForm=Inf|AvarForm=Infinitive|Trans=No|Clitic=Dir	_	_	_	_
12	,	,	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_
13	гьезул	гьеб	PRON	pron	PronType=Dem|Person=3|Number=Plur|Case=Gen	_	_	_	_
14	европаязулалгу	европаязулалгу	X	X	_	_	_	_	_
15	хурхенал	хурхенал	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Nom|DeclType=2	_	_	_	_
16	рукӀана	букӀине	VERB	verb	VerbClass=Plur|Tense=Past|VerbForm=Fin|AvarForm=PastSimple|Trans=Both	_	_	_	_
17	дагьал	дагьаб	ADJ	adj	Number=Plur|Case=Nom	_	_	_	_
18	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_

# sent_id = 180507
# text = 1864 соналъ АЦШ-язул хӀукуматалъ гъолбасана гьупаязул къавмалъул жилерго ракьалда тӀад суверенитет рикӀкӀараб къотӀи-къай.
1	1864	1864	NUM	num	NumType=Card|NumForm=Digit	_	_	_	_
2	соналъ	сон	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
3	АЦШ-язул	ацшязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
4	хӀукуматалъ	хӀукумат	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Erg|DeclType=2	_	_	_	_
5	гъолбасана	гъолбасана	VERB	verb	Tense=Past|VerbForm=Fin	_	_	_	_
6	гьупаязул	гьупаязул	NOUN	noun	Case=Gen	_	_	_	_
7	къавмалъул	къавм	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Gen|DeclType=2	_	_	_	_
8	жилерго	жилерго	X	X	_	_	_	_	_
9	ракьалда	ракь	NOUN	noun	Class=III|Number=Sing|Case=Loc|DeclType=2	_	_	_	_
10	тӀад	тӀад	ADP	post	PostType=Adv	_	_	_	_
11	суверенитет	суверенитет	X	X	_	_	_	_	_
12	рикӀкӀараб	рикӀкӀараб	ADJ	adj	Tense=Past|VerbForm=Part|Aspect=Perf|Class=III	_	_	_	_
13	къотӀи-къай	къотӀикъай	ADJ	adj	Class=II	_	_	_	_
14	.	.	PUNCT	PUNCT	_	_	_	_	_