Where a word actually gets used.
Every document below is a real text — folklore, news, radio, records. Open one to read it, or search across all of them for a word.
КӀудияв ГӀумахан
-
1
Гьез абун буго: «Надирииа гьарулеб буго жиндихъе гъоркь - лъалие цо чанго чи кьеян, жив гьелдаса хадув Дагъистаналдаса нахъе инила».
-
2
МухӀамаднуцалица жаваб кьун буго: «Дица гӀадамалги кьеларо.
-
3
Надирида данде тӀарамагъадисеб гамачӀги багъизабила», - ян.
-
4
Бакихановас хъвалеб буго: Гьес мисалалъе бачунеб буго цо шагӀирасул кечӀ::«Кьерун чӀая, чӀужу, мун:ЛекӀи вачӀине гурин,:Чармидаса къвакӀараб:ЛекӀиясул ракӀ бугин,:Багъдадазул кьергицин:Гьесде данде чӀоларо».
-
5
ГӀумаханасда тӀаса гьитӀинго ун буго инсул кваркьи.
-
6
ГӀумаханас дагьал чагӀиги цадахъ рачун сверун буго кинабго улка, щун вую киналго кӀудиял ро - сабалъе.
-
7
Гьев рещтӀунев вукӀун вуго мажгиталда.
-
8
Гьес магӀарулазул росабалъ абулеб букӀун буго: «Дун вуго нужер росдал гьобол.
-
9
Нужеда лъала дида тӀад бугеб налъи, дица рецӀел босизе ккола ФатагӀалиханасдаса дир инсулги, имгӀаласулги, вацгӀаласулги, цойги гьезда цадахъ чӀварал гӀагаразулги.
-
10
Нужеца кумек кьечӀони, дида гьеб босизе кӀоларо», - ян.
-
11
ГӀумаханас церехъабазе, гӀалимзабазе кьолел рукӀун руго сайгъатал.
-
12
Гьес абулеб букӀун буго: «ГӀадамасе сайгъат къохьое нах гӀадинаб жо буго.
-
13
ТӀоцеесей йикӀун йиго яцгӀал - МухӀамадмирзал яс КӀилъилай.
-
14
Гьей йикӀун йиго цӀодорай, рагӀи чӀарай.
-
15
Гьелъие букӀун бугоханасул магъалоялъул бутӀаги.
-
16
Гьелъул букӀун буго гӀемераб бечелъиги, цӀакъ къачӀарал рукъзалги.
-
17
МагӀарулазул кици буго: «КӀилъилалъул гьиниш, ГьетӀарасул сийищ?»
-
18
Хадусей ккола ХъистӀаман - Хайдакъуцумиясул яс, Бахумеседол эбел.
-
19
Лъабабилей чӀужу - Дарижа Абашидзе.
-
20
Вахан хъалаялъул князь Евгений Абашидзел яс.
-
21
Гьей йикӀун йиго берцинлънялъул цӀар бугей гӀадан.
-
22
ГӀумаханас Дарижа ячун йиго Вахан бахъараб мехаль.
-
23
Гьелда цадахъ ГьерекӀли кӀиабилес кьун буго 3 гӀала, 1 барти, 3 лагъ - гъаравашги.
-
24
Гьезда гьоркьоб букӀун буго цо гӀараб тайпаялъул гӀала, «Дарижал гӀала» абун бицен хутӀун буго гъелъул магӀарулазда гьоркьоб.
-
25
Гъарабагъалъул Ибрагьим - ханас бачӀараб бартиялдасанги гьеб гӀалаялдасанги лъугьун буго магӀарухъ цӀияб чуязул тайпа.
-
26
Чуязул элхъи нуцалазул букӀун буго цӀакъго цебего.
-
27
Элхъи риидал букӀунааннла ГӀарахъ - магӀарда, хасало - ЗагӀиб.
-
28
ГӀумаханасул ункъабилев инсуда хурхараб кици буго: «Дугърил гӀули гӀадин риччан тун ругила».
-
29
Ячун йиго ГӀумаханас КӀванада росулъа ясги.
-
30
Гьеб иш ккун буго гьадин.
-
31
Бодулнухдасан унаго рекӀаралгун, лъелалгун нуцал шун вуто КӀванаде.
-
32
Руччаби, лъимал тӀох - тӀохазде рахун ралагьун рукӀун руго.
-
33
Циндаго абулеб рагӀун буго: «Гьагъав нуцаласул лъадуеги гьаб дунялалда гьагъасда аскӀойги йикӀун алжанги кьелеб батани, гьев дурги битӀараб гуро, БетӀергьан», - илан.
-
34
Киналго эхеде ралагьун рую, йихьун йиго гьайбатай гӀолохъанчӀужу.
-
35
ГӀумаханас ячун йиго гьей.
-
36
Рокъор ругез цӀакъго рахӀат тун гьечӀо.
-
37
Ханас цӀар тӀамизе ккун буго.
-
38
Гьев киналго рагьаздаги гӀахьаллъун вуго.
-
39
Нахъа Чупан беццлъун вуго.
-
40
ГӀумаханас, беццав вугониги.
-
41
Чупан цадахъ вачунев вукӀун вуго.
-
42
Халкъияб кочӀолъ гьесдасан абун букӀуна: «ГӀакълу камиллъарав беццав Чупанилан».
-
43
ГӀумаханасул тӀоцевесев вазир вукӀун вуго ГьоцӀалъа ГӀалиханил ГӀалисканди, кӀиабилев имам ХӀамзатил эмен.
-
44
КӀиабилев вазир вукӀун вуго Хъазантидада.
-
45
Гьесде гӀурус документазда Дадайин абун букӀуна.
-
46
КӀиабилев вазирасда тӀадаб букӀун буго магъало бакӀариги, дулугъ бахъинги, бегиги, ханзабазул хъалаялъул гӀадлуги.
-
47
Хунзахъа Дибиркъади вукӀун вуго Аваристаналъул къадиги.
-
48
ГӀумаханасул мирзаги .
-
49
Гьесда лъалеб букӀун буго лъабго мацӀ: гӀараб, фарс, турк.
-
50
ГӀумахан хведал Днбиркъадица гӀараб мацӀалда поэмаги гьабун буго.
-
51
Цинги Тобтида чӀвалеб букӀун буго чадир.
-
52
Гьелдаса хадуб ГӀалагӀарталда данде ахӀулеб букӀун буго 50 росдал бо.
-
53
Гьеб букӀун буго хундерил бо.
-
54
Гьеб богун къватӀиве вахъунев вукӀун вуго ГӀумахан Игьалиие, Болъи.хъ, КӀаратӀе, ГӀахьвахье, Анцухъе.
-
55
Нагагь болъе вахъинчӀев чиясда лъолеб букӀун буго рогьодал гӀакӀа.
-
56
Гъолода данделъулел рукӀун руго ЦӀоралъул магӀарулазул боялги.
-
57
Бодулъ 15 - 20 азарго чи гӀолев вукӀун вуго.
-
58
Рагъал гьарун ГӀумаханас рахъун руго: Кухна шагьар, Ахъсу, 17 кьояль сверунги ккун Нахичеван, гуржиязул хъала Гавази , къварели Вахан, Ахалцихалъул пачаясул гӀарадабиги рачун, Гумущ (9 моцӀаль сверунги ккун).
-
59
Неверовскияс хъвалеб буго ГӀумаханасе магъало кьолаанила ЦӀоралъул 17 вилаяталъ.
-
60
Нилъеда цӀарал лъалеб микьгоялъ кьолеб букӀун буго 115 азарго гӀарцул гъуруш,, хутӀаразги гьедигӀан кьолеб букӀун батани, гьеб ккола 230 азарго гъуруш.
-
61
ГӀумаханасдаса цебе цониги нуцаласдаги, яги Дагъистаналъул цойгидал ханзабаздаги кӀун букӀинчӀо гьедин магъало лъезе ва гьеб бакӀаризе.
-
62
Щибаб соналъ вазир ГӀалискандил бетӀерлъиялда унел рукӀун руго гьеб магъало бакӀаризе хъулухъчагӀиги нукарзабиги.
-
63
БакӀарун бачӀараб магъало кьолеб букӀун буго вазир Дадахъе, гьес хазиначиясухъе.
-
64
Гьес гьеб сокӀкӀунеб букӀун буго цагърахъ ва санкӀахъ.
-
65
Гьеб хазина ГӀумаханас сахаватаб квералъ бикьулеб букӀун буго бесдалазе, ятимазе, къорол руччабазе.
-
66
Бахумеседо имам ХӀамзатица чӀвайдал гьабураб магӀуялъулъ руго гьадинал рагӀаби: «ГӀарцул лал тӀамурав шагь ГӀабасил яс...»
-
67
ГӀумахан данде кколев вуго ираназул цӀар рагӀарав шагь ГӀабасида.
-
68
Щиб жоха «гӀарцул лал?»
-
69
ТӀоцебе дида гьелъул магӀна лъачӀо, дагь - дагьккун хадув гъуна гьел рагӀабазул магӀнаялда.
-
70
ГӀумаханас бахъун буго ГьерекӀли кӀиабилесул магӀданалда тӀад бараб Гумушхъала.
-
71
Гьениса нахъе баччун буго бацӀцӀадаб гӀарац ва хӀамузда, гӀорцӀабазда, варанабазда лъун бацӀцӀад гьабичӀеб магӀдангун Хунзахъе шведал, ханзабазул гьиналда аскӀоб бекизабун буго тӀалу, гьабун буго гьоцӀо.
-
72
Гьабизабун буго кӀудияб михир, вахъун чӀарав чиясул рачлихъе бахунеб, маххул мохрочалаби, гьезда ран руго оцал, тӀамун буго «гӀарцул лал», хадуб рехун буго, лалго гӀадин хутӀараб «тӀоршел» лъаралъ чурун буго.
-
73
Лал тӀамун лъугӀун хадуб ГӀумаханасе бахъун буго лъабго къали гӀарцул (43 кг.)
-
74
ГӀумаханасул пикру ккола жиндирго пачалихъалъул ракьалда гӀарцул магӀдан балагьизе.
-
75
Нахъисеб соналъ Гумущалдаса рачун руго магӀдан лъалел гӀадамал.
-
76
Нукарзабигун цадахъ гьез сверун буго Аваристаналъул ракь.
-
77
Гьезда гӀарцул магӀдан батун буго ГьимагӀурул тӀарада.
-
78
Живго нуцал цадахъ чагӀигун ун вуго гьениве.
-
79
Рагьун буго гьениб гӀарцул магӀдан, хӀамуз, гӀурцӀмуз Хунзахъе баччун буто гьеб.
-
80
Гьелдаги тӀамун буго «гӀарцул лал».
-
81
Гьеб магӀданалда гъорлъ гӀарац мукъсанго батун буго.
-
82
ГӀумаханас кӀвар кьолеб букӀун буго росдал магӀишаталдеги.
-
83
ЦӀоралдаса ккурал лагъзалерида гъорлъа ралагьун руго церет пиринчӀ бекьулел рукӀарал чагӀи.
-
84
Гьолокь росдал АваргӀурул рагӀалда бугеб Ахалахада абураб бакӀалда бекьун буго пиринчӀ.
-
85
Гьеб гьениб барщулебги букӀун буго.
-
86
Гьел нуцаласул Гьолокь ругел рукъзабахъ тун рукӀун руго дунял хинлъизегӀан.
-
87
Жиндирго ракьалда Гьолокьги ЛъагӀилухъги бекьизабун буго самсаму .
-
88
Гьолокьги ЛъагӀилухъги букӀараб ханзабазул ракь имам Шамилица байтулмалалде хъван буго.
-
89
Гьелдаса хадуб гӀурусаз къазнаялде босун, жидее хъулухъ гьабурал офицерзабазе кьолеб букӀун буго.
-
90
ЦӀоралдаса ГӀумаханасе ритӀулел рукӀун руго пихъил гъутӀби .
-
91
Къоло шуго соналъ гьабун буго ГӀумаханас нуцаллъи.
-
92
Гьес чӀвазе къотӀун буго цо чиясе - гьелдаги гьесул ракӀ бухӀун букӀун буго.
-
93
ГӀумаханасул буюрухъалда рекъон пачалихъалда гьабун буго халкъалъул хъвай - хъвагӀайги.
-
94
Гьеб хӀалтӀи тӀадкъан буго дибирзабазда.
-
95
Хадуб данде босун буго къадар.
-
96
Халгьабураб мехалъ, аваразул пачалихъалда вукӀун вуго нусазарго чи.
-
97
ГӀумаханасул заманаялда цӀикӀкӀун букӀун буго магӀарулазул жанисан гъунки.
-
98
Киназдаго бичӀчӀун буго жал цо чагӀи рукӀинги, ГӀумахан нуцал вукӀинги, цо тахшагьар букӀинги.
-
99
Гьеб цокӀаллъиялъги гъункиялъги магӀарулазе квербакъула Надиршагь щушахъ виххизавизеги.
-
100
Гьев нуцаласул рагӀи Кавказалъе къанунлъун лъугьун буго.
-
101
Жанисан гъункичӀеб хӀукуматалъ къватӀире кьалбалги риччаларо.
-
102
Гьелъие нугӀлъи гьабулел кочӀол мухъал нахъеги хутӀун руго: 1800 соналъ Тифлисалде бачӀуна инаралзаби Лазарев ва Гуляковасул бетӀерлъиялда гӀурусазул аскар.
-
103
Гьеб аскаралде мугъги чӀван, гуржияз магъало кьоларо.
-
104
ГӀумахан аскарги бакӀарун Тифлисалде тӀаде ун вуго.
-
105
Цо бутӀа гуржиязул магӀарулазул рахъалда букӀун буго.
-
106
ГӀурусазул аскаралъ нух ккун буго магӀарулазе.
-
107
Нуцалас буюрухъ кьун буго, гӀурус аскарги рештӀаралъуб тун, цере аян.
-
108
МагӀарулазул бо сордо базе рештӀун буго.
-
109
Сордоялъ рилъун гӀурусаз нахъойги нух ккун батун буго.
-
110
МагӀарулаз рагъ гьабун гьечӀо, ругелъур гӀурусалги тун Тифлисалдехун ун руго.
-
111
Лъабабизеги Иори гӀурул рагӀалда гӀурусаз нух ккун батун буго.
-
112
Гьеб мехалъ нуцалас буюрухъ кьелалдего, АхӀмадхан юрталъул боги бачун гӀурусазде тӀаде кӀанцӀун вуго, рагъ гьабун буго.
-
113
ГӀурусал нахъе къан руго.
-
114
Вазир ГӀалискандица кьаби щвезабун буго гуржиязда, гьел лъутун руго.
-
115
ГӀалисканди богун гӀурус аскаралде нахъе лъугьун вуго.
-
116
ГӀурусаз батальонал, гьоркьор гӀарадабиги лъун, ункъбокӀон гьабун чӀезарун руго.
-
117
ТӀаде гӀарададул сачмаги гуллаги байдал, АхӀмадханил бо тӀурун буго.
-
118
ГӀумаханас цойгидал боязе тӀаде кӀанцӀизе буюрухъ кьун буго.
-
119
Гьезулги жо ккун гьечӀо.
-
120
Цинги живго ГӀумахан кӀанцӀун вуго тушманасде тӀаде .
-
121
Нахъе къалел ругел магӀарулазда гьес гьарулеб букӀун буго: «Нужеца яхӀ бахъе, гӀолохъаби!
-
122
Нилъеда данде гьал чӀоларо», - ян.
-
123
Гьел тӀуридал, живго тӀаде ун вуго тушманасде.
-
124
Гьесда сверун ругел Гушу, ГӀалибулат, гьесул гӀагарал чагӀи - дайтилазул анлъгояв гӀарададул сачмаялъ гъурун руго.
-
125
АскӀор хутӀараз ГӀумахан нахъеун вуго.
-
126
Боги нахъе биччан лъукъарав живго ЧӀарахъ чӀун вуго гьев.
-
127
ТалихӀкъосараб гьеб рагъ ккун буго 1800 соналъул 7 ноябралда.
-
128
ГӀумахан хун вуго 1801 соналъул апрелалда.
-
129
Бицен букӀуна гьесие загьру кьун бугилан.
-
130
Гьеб хӀалтӀи гьабун бугин абула гьобол ХӀалаж ГӀабдулагьицаги гьесул рагьтӀател АхӀмадил ГӀашибицаги.
-
131
МухӀамаднуцалица Баху ячун Йиго Хайдакъалъул ханзаби Надиршагьасдаса тӀурун Хунзахъе рачӀараб мехалъ.
-
132
ГӀумаханасул талихӀаб лъимерлъи халатбахъун гьечӀо.
-
133
1772 соналъ ЦӀоралда чӀван руто гьесул имгӀал МухӀамадмирзаги гьесул вас Булачги.
-
134
«Хунзахъ тӀалагӀанаб тӀухьи арабин.
-
135
ТӀолабго кьвагьаги гьитӀинав Булач?
-
136
ТӀалтӀа бараб сигӀан гьир харил анин,:Кинабго бухӀаги МухӀамадмирза?»
-
137
1774 соналъ гьезул рецӀел босизе арав МухӀамаднуцал рекӀкӀ гьабун чӀван вуго ФатагӀали-ханасул чадпралда жанив.
-
138
Гьев гьитӀииго кӀудияв гӀун вуго, 15 сон байдал.
-
139
гьесне гьабун буго хвалчен бухьи - вас гӀеялъул байрам.
-
140
Инсан гьелъ тамах гьавулаян».
-
141
ГӀумаханасул лъудби ГӀумаханас ячун йиго ункъо чӀужу.
-
142
Гьельул адаб гьабун КӀванада росдадаса магьалогн рехун буго.
-
143
ГӀумаханасул кумекчагӀи Бодул бетӀерлъун вукӀун вуго ГӀумаханасул яцалъул рос Чупан.
-
144
бахӀарчияв чи вукӀун вуго.
-
145
Гьел гурелги, ГӀумаханасда аскӀор киназго рикӀкӀунел чагӀи рукӀун руго Гушу , ГӀадалав, ГӀали, Гари.
-
146
Бодул санарал Аваразул пачалихъалда рукӀана киназдаго лъалел болнухал.
-
147
Болнухде нуцал вахъинелде, гьес хъалаялъул тӀохда чӀвалеб букӀун буго рагъулаб байрахь.
-
148
«ТӀалла байрахъ чӀвала бодул кьал ккани» - ян буго халкъияб кочӀолъ.
-
149
Салян, 1785 соналда.
-
150
Тифлис Гиничукьа ХӀайдарбегица хъвалеб буго: «Гьес рахъарал шагьаралги, хъулбиги рикӀкӀун хӀалкӀоларо», - ян.
-
151
Гьолокь ГӀумаханасул букӀун буго кӀудияб ракьги, рукӀун руго рукъзалги.
-
152
1795 соналда Ираналъул шагь АгъамухӀамадханасдаса лъутун рачӀун руго Ибрагьимханги, Бахтикаги, лъималги.
-
153
ГӀумахан вукъун вуго ЧӀарахъ росдал мажгиталъул азбаралда.