Where a word actually gets used.

Дагьабги хас гьабураб магӀнаялда тарих ккола жинца кинабниги цебе букӀараб жоялъуд рицунел иццал лъазе гьабулеб, жибги лъугьа-бахъиналъул тартибги, тарихиял хӀужжабазул хӀакъикъатги чӀезабулеб ва лъугьа-бахъиназул гӀиллаялъул хӀакъалъулъ хӀасилалги гьарулеб гӀелму.

абураб рагӀи бачӀараб буго НекӀсияб грек мацӀалдаса , гьебги буго некӀсияб индоевропаялъул мацӀалъул wid-tor- рагӀудасан лъугьараб .

"История" абураб рагӀул цебесеб магӀна НекӀсияб Грециялда букӀана «лъазабизе, гьикъизе, лъай тӀалаб гьабизе, жо лъазабизе».

данде ккун хӀалтӀизабулаан хӀакъикъат лъазабигун, хӀужжаби чӀезе гьабигун.

НекӀсияб Рималъул тариххъваялда 'история' абураб рагӀиялъ магӀна кьезе лъугьана жо лъазе гьабияллъе гуреб, цебе букӀараб жоялъул лъугьабахъиналъул хӀакъалъулъ, хадуб цебе ккезабун, бициналъе.

Хадуб 'историяйилан абизе байбихьан бокьараб жиб хӀакъикъаталда лъугьараб яги ургъараб лъугьабахъиналъул хӀакъалъулъ хабралда,

Гьединго НекӀсияб Грециялда «история» рагӀиялъ магӀна кьолаан гӀелмияб цӀех-рехалдалъун щвараб бокьараб лъаялде, жакъасеб къоялъ бугеб тарихияб лъай гуребги.

Масала, Аристотелица гьеб рагӀи хӀалтӀизабун буго жиндирго «РухӀчӀаголъабазул историялда».

Гьединго гьеб рагӀи дандчӀвала Гомерил гимназулъ, Гераклитил адабияталъул асаразда ва Афиназул пачалихъалъе балеб гьаялда.

НекӀсияб грек мацӀалда букӀана гьединого historeîn «гӀелмияб цӀех-рех гьабизе»абураб рагӀи, жибги цин Иониялда хӀалтӀизабулеб букӀараб, цинги хадуб гьенисан тӀолго Грециялдеги ва ахиралда тӀолго греказул цивилизациялдеги тӀибитӀараб.

Добго некӀсияб грек мацӀалъул магӀнаялда «история» хӀалтӀизабулаан XVII гӀасруялда Френсис Бэконица гӀатӀидго хӀалтӀизабулеб «тӀабигӀияб история» терминалда.

Гьоркьохъел гӀасрабазул Англиялда «история» рагӀи гӀемерисеб хӀалтӀизабулаан хабаралъул магӀнаялда .

Хасаб термин история

Цебесел лъугьабахъиназул тартиб хӀисабалда хасаб термин история баккана Ингилис мацӀалда XV гӀасруялъул ахиралда; «историкияб» абураб рагӀи - XVII гӀасруялда.

Германиялдаги, Франсиялдаги Росиялдаги кӀиябго магӀнаялдаги хӀалтӀизабула цо «история» абураб рагӀи.

ТарихчагӀи цого заманалда лъугьабахъиназул хал ккун ругеллъунги гьезул гӀахьалчагӀилъунги кколелъул, гьезул тарихиял хӀалтӀаби хъварал рукӀуна гьезул заманалъул пикруялдалъун, ва политикияб рахъ кквей гуребги, гьел хӀалтӀабазулъ рукӀуна жиндирго заманалъул гъалтӀалгиХалип:Стиль фразы.

Италиязул гӀакъилчи Кроче Бенедеттол рагӀабазда рекъон, «тӀолго тарих ккола жакъасеб тарихлъун».

Тарихияб гӀелмуялъ чӀезабула тарихалъул иналъул хӀакъикъияб битӀун бицин, жиблги лъугьабахъиназул бициналдалъунги, гьезул ритӀухъаб анализалдалъунги.

Нилъер заманалда тарих чӀезабула гӀелмиял институтазул къуваталдалъун.

Киналго лъугьабахъиназ, жалги наслабазул ракӀалда батӀи-батӀиял куцазда чӀолел, гӀуцӀула тарихиял хроникабазул хӀасил.

Гьеб къваригӀуна цебе букӀараб жо бахъун чӀезабизе бищун кӀвар бугел иццал ралагьезе.

Щибаб тарихияб архивалъул гӀуцӀи браб букӀуна дагьабги жамгӀияб архивалда, жинда жаниб цоги-цогиял хъвайхъвагӀабиги документалги.

Архивиял иццаздалъун гуребги, тарихчаӀаз хӀалтӀизарула монументазда ругел суратал ва хъвайхъвагӀай, кӀалзул биценал ва цогидал иццал, масала, археологиял.

Тарихиязда рачӀел иццал рихьизарулаго, археологиялъул цӀакъго кӀудияб мукагӀалъи букӀуна тарихияб гӀелмияб цӀех-рехалъе.

Лъугьабахъиназул нугӀзаз бицараб жо ритӀухъ гьабизе яги нахъчӀвазе гуребги, гьелъ рес кьола жиндир заманалъул нугӀзазул жиндие нугӀиялъе жо течӀел заманалъул бутӀабазул хӀакъалъулъ информация батизе.

Цо-цо ауктораз тарих риккӀкӀуна гуманитарияб гӀелмулъун, цогияз - жамгӀияб гӀелмулъун, а может и рассматриваться как область между гуманитарными и общественными науками.